Faydalı model tamamen buluşçuluğu teşvik ve iyi niyet üzerine göre şekillenmiş bir kavramdır. Patentler araştırma, inceleme aşamalarından geçmekte ve patent tescili 3 yıla yakın bir sürede sonuçlanmaktadır. Faydalı modelde ise patent tescilinde aranan en önemli şartlardan “tekniğin bilinen durumunu aşma” unsuru aranmadığı gibi belge teslimi de çok kısa sürede gerçekleşmektedir.
Göreceli olarak daha küçük çaptaki buluş sahipleri patente göre daha kısa bir süre için (7 yıl) sorgusuz sualsiz patent hakkı sahip olmaktadırlar. Araştırma veya inceleme söz konusu olmadığı gibi başvuru sahibinin beyanı başvuru için yeterli olmaktadır. Tek istenen verilen bilgilerin doğru olmasıdır.
Faydalı model, bir geçiş sistemidir. Patente aşina olmayan küçük buluş sahiplerinin buluş yapma, buluşunu koruma fikrine alışması için ihdas edilmiş bir sınai hak unsurudur.
Faydalı model tescilinin olumlu ve olumsuz yanları mevcuttur.
Faydalı modelde araştırma ve inceleme olmaması avantajdır zira hem maliyet hem de süre bakımından büyük yararlar sağlamaktadır.
Faydalı modelin kısa sürede sonuçlanması özellikle acil tedbir alınması gereken hususlarda patent hakkının sağladığı tüm yetkiler faydalı model hakkı sahibine de bahşedilmiştir.
Faydalı modelim sadece beyan esasına dayanması yeni olmayan buluşların dahi korunmasına yol açabilmektedir. Bu durum kötü niyetli başvuru sahipleri için çok büyük bir avantajdır.
Faydalı modelin en büyük dezavantajı inceleme araştırma yapılmaması ve beyan esasının geçerli olmasıdır. Bunun yanı sıra göz önünde tutulması gereken diğer bir konu FAYDALI MODELLERİN İÇERİĞİNİN DEVLET GARANTİSİNDE OLMAMASIDIR.
Faydalı modelin içeriğinin devlet garantisinde olmaması faydalı modellerin salt Devlet tarafından bir şekilde tescil edilmiş belgeler olduğu fikrini ortaya çıkarmaktadır. Yani haksız tescil edilen faydalı model ile tamamen yani bir faydalı model aynı şekilde korunmaktadır. Bu nedenledir ki faydalı modelin PATENTE ÇEVRİLMESİ mümkün kılınmış ve gerçekten yeni ve tekniğin bilinen durumunu aşan faydalı modellerin patent olarak korunması mümkün hale gelmiştir.
FAYDALI MODEL NEDİR ?
551 sayılı KHK 166. maddesi “Faydalı model belgelerine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği takdirde, patentler için öngörülen hükümler, faydalı model belgeleri için de uygulanır.” Hükmünü ihtiva etmektedir.
Yeni ve sanayiye uygulanabilir nitelikte olan buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunur.
Aşağıdaki hususlarda faydalı model belgesi verilmez.
- Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar
- Usuller
- Usullerin uygulanması neticesinde elde edilen ürünler
- Kimyasal madde ve ilaçlar
- Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri
Neden Tescil Ettirmeliyim ?
551 sayılı KHK sadece tescilli patent ve faydalı modellere uygulanmaktadır. Tescil edilmemiş ancak bir şekilde kullanılmakta olan buluşlar koruma kapsamı dışındadır. Bu tür buluşlar ancak genel hükümler yani Türk Ticaret Kanununun haksız rekabete ilişkin hükümlerine göre korunmaktadır. Şu halde tescilli olmayan patent ve faydalı modellerin 551 sayılı KHK ‘ya göre patent hakkı sağlaması söz konusu olmayacaktır.
Tescil edilmeyen buluşlar kamunun kullanımına açık hale gelmektedir. Ayrıca müracaatın buluş piyasaya sürüldükten itibaren en geç 1 yıl ( 12 ay ) içinde tescil için müracaatının yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde patent/faydalı model konusu buluş kanunen YENİ sayılmayacağı için tescil edilmesi mümkün olmayacaktır.
Patent tescili yaptırabilmek için öncelikle yeni ve sanayie uygulanabilir bir buluş niteliğinde yenilik bulunması gerekmektedir.
Faydalı model tescili için yetkili kurum Türk Patent Enstitüsüdür. Ancak faydalı model müracaatı hazırlanması işlemlerinin karmaşıklığı nedeniyle mutlaka profesyonel yardım almak gerekmektedir. Faydalı model tescilinde buluşun etraflıca anlatılması,, mevcut teknikle olan farkın izah edilmesi, gerekirse anlatımın çizimlerle desteklenmesi gerekmektedir. Faydalı model korumasında en önemli kısım İSTEMLER kısmı olduğu için istemlerin Türk Patent Enstitüsüne sunulmasında özel özen gösterilmesi ve istemlerin korumanın kapsamını çizecek şekilde hazırlanması gerekmektedir.
Faydalı modeller her ne kadar basit buluşlar gibi görünse de faydalı modelin hazırlanması, çizimlerin yapılması ve özellikle de hukuki korumanın sınırını belirleyen İSTEMLER kısmının hazırlanması tamamen tecrübe ve bilgi gerektirmektedir. |
